facebook groups   google play

Kinaye (Değinmece) Nedir?

Edebi anlamda, bir sözü ya da cümleyi hem gerçek hem mecaz anlama gelecek şekilde kullanmaktır. Burada asıl kastedilen ise mecazi anlamdır. Yani gerçeği, doğrudan değil de mecaz yoluyla dolaylı olarak anlatmaktır. Ali Nihad Tarlan farklı bir anlatımla kinayeyi şöyle anlatmıştır: Sağ elinde göstermek istemediği bir şey bulunan bir kişinin sağ kulağını sol eliyle göstermesidir. 

Değinmecede gerçek anlamı düşündürecek bir ipucu bulunmamalıdır. Yapılması gereken her zaman önce basit düşünerek gerçek anlamı bulmak sonrasında ise asıl verilmek istenen mesajı oluşturmaktır.
Kinaye ile kinayeli söyleyiş karıştırılmamalıdır. Kinayeli söyleyişte bir iğneleme, dokundurma söz konusudur.

Sözcük Düzeyinde Kinaye:
Bu dediklerimi kulağına küpe yap.
O çok elisıkı biridir.

Cümle Düzeyinde Kinaye
Mum dibine ışık vermez. 
Gül dikensiz olmaz
Ayağını yorganına göre uzat

Örnekler: 
Ey benim sarı tanburum
Sen ne için inilersin
İçim oyuk derdim büyük
Ben anunçun inilerim
    Yunus Emre

Dadaloğlu'm der ki belim büküldü
Gözümün cevheri yere döküldü.
Aşağıdaki mısralardan hangisinde kinaye sanatına yer verilmiştir?
A) Şu karşıma göğüs geren 
Taş bağırlı dağlar mısın?
B) Gönül sevdiğinden soğur
Görülmeyi görülmeyi.
C) Gölgesinde dinlendiğim
Koca çamlar yerinde mi?
D) Elbet bir devasız dertten
Doğan göz bir zaman ağlar.
E) Uçtu kuşların kervanı
Her biri bir dala gider.

Çözüm:
Cevap A'dır. Dağların içi gerçekten de taştır. Burada “merhametsiz” durumu anlatmak için “taş bağır” ifadesi kullanılarak mecaz anlam kastedilmiştir.

Hazırlayan: Ömer Genceli

İçeriklerimiz, pdf anlatımlar dahil, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nca korunmaktadır. Telif haklarının herhangi bir şekilde ihlali, başka yerlerde isimsiz yayımlanması, çeşitli kitap kaynaklarında izinsiz yer alması, içeriğin izinsiz kopyalanıp başka bir isimle tanıtılması vb. ile yapan kişi, kişiler veyahut kurumlar hakkında gerekli işlemler başlatılacaktır. 
 Türkçe ve Edebiyat yönetimi.

Yorum Gönder

0 Yorumlar