Sihr-i Helâl Sanatı Nedir?

Şiirde beytin ilk mısrasının sonunda yer alan söz ya da söz grubunun hem birinci mısraya hem de ikinci mısraya bağlanabilecek özellikte olmasıdır. Sihr-i helal terim olarak ise “güzel söz” anlamına da gelir. 

Gizlice arasam ağzın lebin emsem sorsam 
Hiçbir çare bilir mi dil-i bimara aceb 

(Beyitte görüldüğü gibi sorsam kelimesi iki mısrada da kullanılabilir. Birinci veya ikinci beyitte kullanıldığında farklı anlamlar ortaya çıkmaktadır. Yani son söz grubu şöyle olabilir:
Gizlice arasam ağzın lebin emsem
Sorsam hiçbir çare bilir mi dil-i bimara aceb

Kısacası son kelimenin ya da kelime grubunun ilk dizenin sonunda ve ikinci dizenin başında kullanılmasıdır.

Olmayıp sihr-i harâma meyyâl 
Şi’re sa’y it ki odur sihr-i helâl 

(Yukarıdaki beyitte ise sihr-i helal “güzel söz” anlamında kullanılmıştır.)

Senin mihr ü vefâ gösterdigün ağyâra çoh gördüm 
Galatdır kim seni bî-mihr ahurlar bî-vefâ dirler 

(Yukarıdaki beyitte galat (yanlışlık) kelimesini birinci mısranın sonunda okursak yanlışlık sevgiliye yüklenmiş olur. İkinci mısranın başında okursak yanlışlık ona vefasız diyenlere yüklenmiş olur.)

ÖRNEKLER: 

Akil isen vahş u tayran şâhı ol Mecnun gibi
Başuna murg âşiyânundan külâh-i devlet al 

Söylemez küşmüş bana cânâne söylen söylesün 
Neyledüm ol yâr-ı âlî-şâne söylen söylesün 

Leblerün yâd eyledi yârin lisân-ı hâl ile 
Fitne-i rȗz-ı kıyâmet kâmet-i bâlâsıdır

Hazırlayan: Ömer Genceli

▤Diğer söz sanatlarına gitmek için tıklayın.

Hazırlayan: Melih Özdamar