facebook groups   google play

Leff u Neşr (Toplama-Yayma-Sıralama) Nedir?

Şiirde ilk beyitte, dizede söylenen sözlerle ilgili olarak ikinci beyitte, dizede sözle bağı veya benzerliği bulunan karşılıklar kullanma sanatıdır. Sözlüklerde leff “toplama” , neşir “yayma” anlamına gelir. Kalıplaşmış mecazlar (mazmun) sıkça kullanılır. 

Leff u neşr tenasüp, teşbih ve istiare gibi edebi sanatlarla yakından ilgilidir. Bu sanat düz yazıda da görülebilir. Hangi sözün hangi sözle ilgili olduğu okuyucunun bilgisiye de alakalıdır. 

UYARI: Tenasüpte herhangi bir sıralama görülmezken leff u neşr, sıralamaya dayalıdır.

Bu edebî sanat iki başlık altında incelenebilir: 

1. Düzenli Leff u Neşr
İlk beyitte, dizede söylenen sözlerin karşılıklarının ikinci dizide sıranın bozulmadan verilmesidir. 

Yanağın u dudağın u teninle sȗretin olmuş 
Biri rengîn biri şîrîn biri nâzȗk biri ra'nâ 
(Şair, sırasıyla yanak ile renk; dudak tatlılık-şirinlik, ten ile naziklik; sûret (yüz) ile aydınlık arasında benzerlik ilgisi kurmuştur. ) 

Sen bana en sadık arkadaştın 
Gönlümde ateştin, gözümde yaştın 
Ne diye tutuştun, ne diye taştın 
Beni kıskandırıp durmalı mıydın? 

(Bir sıra gözetilerek ateş ile tutuşmak, yaş ile taşmak kelimeleri arasında anlam ilgisi kurulmuştur.) 

Oldıguyçün kad ü zülfüne müşâbih âyet 
Mushaf açıp sürerem yüzüm elif lâmlara 

(Sırasıyla sevgilinin boyu (kad) elife, saçları(zülf) lâma benzetilmiştir. ) 

Bağa gel, kadd ü ruh u hâlin görüp olsun hacîl 
Serv gülden gül karanfilden karanfil lâleden 

(İlk mısradaki kadd(boy), ruh, hal kelimeleriyle ilgili, diğer mısrada serv (boy, ağaç) gül, karanfil kelimeleri kullanılmıştır.) 

ÖRNEKLER: 
➤Hakir olduysa millet, şanına noksan gelir sanma 
Yere düşmekle cevher, sakıt olmaz kadr u kıymetten 

➤Elimde kitaplar dolusu karanfil tutarken 
Gözlerin okuyor kırmızı çiçek misali yaşlarını 

➤Bârân değil, şafak değil, ebr-i seher değil 
Gözyaşıdır, ciğer kanıdır, dȗd-ı âhdır 

2. Düzensiz Leff ü Neşr
İlk mısrada söylenen sözlere karşılık olarak ikinci mısrada bu sözlerle bağlantısı olan kelimeleri karışık ya da çapraz bir şekilde vermektir. 

Bağı dehrin hem hazanın hem baharın görmüşüz 
Biz neşatın da gamın da rȗzıgarını görmüşüz. 

(Hazan (üzüntü) ile gam (üzüntü), bahar ile neşat(sevinç)kelimeleri arasında anlam ilgisi kurulmuş fakat sıralama yapılırken çapraz bir şekilde sıralanmıştır.) 

Deli eder insanı bu deniz bu gökyüzü 
Göz kırpar yıldızlar, türkü söyler balıklar 

(İlk mısradaki deniz sözcüğü ile ikinci dizede çapraz bir şekilde konulan balıklar, yine ilk dizedeki gökyüzü ile çaprazına yazılan yıldızlar arasında anlam ilgisi karışık bir şekilde sağlanmıştır.)

ÖRNEKLER: 
➤Arak kat bâdeyi ey meh-pâre 
Karıştır nârı nȗra, nȗrı nâra 

➤Gülşene nergis ü gül hayli letâfet verdi 
Anber etmiş toprağın ismin, suyun adın gül-âb 

➤İşitdik âhiretde hȗr u Kevser var imiş ammâ 
Nazîr olur mı hey sôfî mey ü mahbȗba dünyâda 

➤Zülf ü hâlin dilberin gördükçe ey dil kıl hazer 
Kim kılan her demde murgı sayd dâm u dânedir



Hazırlayan: Ömer Genceli


İçeriklerimiz, pdf anlatımlar dahil, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nca korunmaktadır. Telif haklarının herhangi bir şekilde ihlali, başka yerlerde isimsiz yayımlanması, çeşitli kitap kaynaklarında izinsiz yer alması, içeriğin izinsiz kopyalanıp başka bir isimle tanıtılması vb. ile yapan kişi, kişiler veyahut kurumlar hakkında gerekli işlemler başlatılacaktır. 
 Türkçe ve Edebiyat yönetimi.

Yorum Gönder

0 Yorumlar