facebook groups   google play

Türk Edebiyatında İlkler


Türk edebiyatının en sık tercih edilen soru tiplerinden biri olan ilkleri, türlere göre sınıflandırdık ve bir araya getirdik. Tablo sürekli güncellenecek ve sizlere faydalı bir sözlük olmaya devam edecektir. Takipte kalın.

Roman
İlk yerli roman: Şemsettin Sami – Taaşuk-ı Taşat ve Fitnat
İlk çeviri roman: Yusuf Kamil Paşa – Fenelon'dan Telemak
İlk realist roman: Recaizâde Mahmut Ekrem – Araba Sevdası
İlk edebî roman: Namık Kemal – İntibah
İlk tarihî roman denemesi: Yeniçeri – A. Mithat Efendi
İlk tarihî roman: Namık Kemal – Cezmi
İlk kadın romancımız: Fatma Aliye Hanım – Muhâdarât
Batılı tekniğine uygun ilk roman: Aşk-ı Memnu
İlk köy romanı: Nabizâde Nazım – Karabibik
İlk kez Göktürk Yazıtları’ndan bahseden roman: Ahmet Hikmet Müftüoğlu – Gönül Hanım
En başarılı psikolojik roman yazarı: Peyami Safa – 9. Hariciye Koğuşu
İlk natüralist roman: Zehra – Nabizâde Nazım
İlk psikolojik roman denemesi: Zehra – Nabizâde Nazım
İlk psikolojik roman: Eylül – Mehmet Rauf


Hikâye
İlk hikâye kitabı: Letaif-i Rivayet – A. Mithat Efendi
İlk kez gerçek anlamda Anodolu’yu işleyen hikâye: Refik Halit Karay
Konuşma diliyle hikâye yazan ilk kişi: Ömer Seyfettin
Batılı anlamda ilk hikâye: Küçük Şeyler – Sami Paşazâde Sezai

Şiir
Bilinen ilk Türk şairi: Aprın Çor Tigin
İlk şiir çevirisi: Tercüme-i Manzume – Şinasi
Şiirde ilk kez Türk adını kullanan: M. Emin Yurdakul
İlk köy şiiri: Köylü Kızların Şarkısı – Muallim Naci
İlk kafiyesiz şiir: Validem – A. Hamit Tarhan
İlk divan şairi: Hoca Dehhani
İlk kez şarkı yazan: Nail-i Kadim
İlk kez mensur şiir yazan: Mensur Şiirler – Halit Ziya Uşaklıgil
İlk şiir antolojisi: Harabat – Ziya Paşa
İlk çocuk şiirleri örneği: Şermin – Tevfik Fikret
Aruzu Türkçeye uyarlayan ilk şair: Tevfik Fikret
İlk hamse (5 mesnevi) sahibi: Ali Şir Nevaî
Anadolu sahası ilk hamse sahibi: Hamdullah Hamdi
İlk tezkire (şairler biyografisi) örneği: Mecalisü’n Nefais – Ali Şir Nevâî
Anadolu sahası ilk tezkire örneği: Heşt Behişt (Sekiz Cennet) – Sehi Bey
Cumhuriyet sonrası beyanname yayımlayan ilk topluluk: Yedi Meşaleciler

Tiyatro
İlk yerli tiyatro: Şair Evlenmesi – Şinasi
İlk sahnelenen tiyatro: Vatan yahut Silistre – N. Kemal
İlk kez heceyle manzum şekilde yazılan tiyatro: Nesteren – A. Hamit Tarhan
İlk kez aruzla manzum şekilde yazılan tiyatro: Eşber – A. Hamit Tarhan
Epik tiyatroyu Türk edebiyatında kuran: Keşanlı Ali Destan – Haldun Taner
İlk absürt tiyatro: Canlı Maymun Lokantası – Güngör Dilmen
İlk Müslüman Türk kadın oyuncu: Afife Jale

Gazete ve dergi
İlk makale örneği: Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi – Şinasi
İlk tıp dergisi: Vaka-yı Tıbbiye
İlk mizah dergisi: Diyojen
İlk fıkra yazarı: Ahmet Rasim
İlk resmî gazete: Takvim-i Vakayi
İlk yarı resmî gazete: Ceride-i Havadis
İlk özel gazete: Tercüman-ı Ahval – Şinasi ve Agah Efendi
Yurt dışında çıkarılan ilk Türkçe gazete: Hürriyet – Namık Kemal/ Ziya Paşa
İlk kez edebî bildiri yayımlayan topluluk: Fecriati
En uzun soluklu dergiler: Servetifünun / Varlık

Sözlük
İlk “Türkçe” dil bilgisi kitabı: Sarf-i Türki – Süleyman Paşa
İlk dil bilgisi kitabı ve sözlüğü: Divan-ı Lugat’it Türk – Kaşgarlı Mahmut
İlk atasözleri sözlüğü: Durub-ı Emsali Osmaniye – Şinasi
Matbaada basılan ilk kitap: Van Kulu Lügati

Diğer
İlk siyasatnâme örneği: Kutadgu Bilig – Yusuf Has Hacip
İlk kez noktalama işareti kullanan kişi: Şinasi
İlk seyahatnâme örneği: Miratü’l Memalik – Seydi Ali Reis
İlk edebiyat tarihçisi: Abdulhalim Mehduh Efendi
Batılı anlamda ilk edebiyat tarihçisi: Fuat Köprülü
İlk hatıra kitabı: Babürnâme – Babür Şah
İlk tarih ve coğrafya ansiklopedisi: Kamusü’l Alam
Süslü nesrin ilk temsilcisi: Tazarrunâme – Sinan Paşa
Yazıya geçirilen ilk masallar: Billur Köşk Masalları
Bilinen ilk Türk yazarı: Yollug Tigin (Göktürk Yazıtları)
İlk edebî tartışma: Ziya Paşa ve Namık Kemal arasında yaşanmıştır.

GÜNCELLENECEKTİR

Hazırlayan: Ramazan Direkçi
Bu uyarı bildirim kutusudur
İçeriklerimiz, pdf anlatımlar dahil, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nca korunmaktadır. Telif haklarının herhangi bir şekilde ihlali, başka yerlerde isimsiz yayımlanması, çeşitli kitap kaynaklarında izinsiz yer alması, içeriğin izinsiz kopyalanıp başka bir isimle tanıtılması vb. ile yapan kişi, kişiler veyahut kurumlar hakkında gerekli işlemler başlatılacaktır. 
 Türkçe ve Edebiyat yönetimi.

Yorum Gönder

0 Yorumlar